Kontrast
Czcionka
aktualności

Jak będzie wyglądał Pałac Saski? Koncepcje konkursowe

Znamy już zwycięzcę międzynarodowego konkursu na opracowanie koncepcji architektonicznej wraz z zagospodarowaniem terenu dla inwestycji polegającej na odbudowie Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla i kamienic przy ul. Królewskiej w Warszawie. Przyjrzyjmy się bliżej koncepcji zwycięzcy – pracowni WXCA Group sp. z o.o. - pokazującej, jak będzie wyglądał Pałac Saski, ale i wszystkim pracom zgłoszonym do II etapu konkursu. Dla przypomnienia, wyniki ogłoszono 12 października 2023 r. w siedzibie Stowarzyszenia Architektów Polskich (SARP).

Ogólne wymagania konkursu na odbudowę Pałacu Saskiego

Zewnętrzny kształt architektoniczny odbudowywanej zachodniej pierzei pl. Piłsudskiego określa ustawa z dn. 11 sierpnia 2021 r. – ma być zgodny z wyglądem pałaców i kamienic z dn. 31 sierpnia 1939 r., czyli z przedednia wybuchu II wojny światowej. Dokument wskazuje również na nienaruszalność układu urbanistycznego pl. Piłsudskiego wraz ze znajdującymi się na nim m.in. Grobem Nieznanego Żołnierza i pomnikiem Józefa Piłsudskiego. Bardziej szczegółowe wymagania doprecyzowano natomiast w regulaminie konkursu. Wśród nich znalazło się czytelne wyodrębnienie Grobu od odbudowywanej części czy zachowanie i wyeksponowanie reliktów piwnic Pałacu Saskiego, które widnieją w rejestrze zabytków. Ponadto nie dopuszcza się wprowadzania na elewacje i dachy budynków widocznych elementów instalacyjnych i urządzeń. W regulaminie przewidziano również możliwość zaprojektowania nadbudowy kamienicy przy ul. Królewskiej 8, co wynika z zatwierdzonego w 1931 r. „ogólnego planu zabudowania m.st. W-wy”.

Zwycięska koncepcja odbudowy Pałacu Saskiego

Pierwszą nagrodę w ogłoszonym 27 marca 2023 r. konkursie architektoniczno-urbanistycznym otrzymała pracownia WXCA Group sp. z o.o. Projektanci swą koncepcję oparli na założeniu, że „odbudowa nigdy nie jest jedynie odtworzeniem murów i estetyki z przeszłości. Stanowi raczej proces przywracania lub kształtowania na nowo tożsamości miasta przy jednoczesnym zaznaczeniu wagi i wpływów współczesności. (…) Odbudowa to rekonstrukcja i jednocześnie dopisywanie kolejnych rozdziałów do historii miejsca”. Architekci postawili zatem na jak najwierniejsze odtworzenie zewnętrznych elewacji budynków, wprowadzając jednocześnie pewne nowe elementy, jak np. nadbudowa kamienicy przy ul. Królewskiej 8 w formie oplecionej roślinami ażurowej pergoli.

Grafika pokazująca jak będzie wyglądał Pałac Saski wraz z sąsiadującymi gmachami. Widok z góry na całą pierzeję rozciągającą się między Ogrodem Saskim a Placem Piłsudskiego.
Koncepcja autorstwa WXCA Group sp. z o.o.

Jak projektanci poradzili sobie z jednym z konkursowych wyzwań dotyczącym zachowania odrębności Grobu Nieznanego Żołnierza? Została ona podkreślona poprzez wyraźną, nieregularną linię styku, symbolizującą powojenną wyrwę oraz różnicę w odcieniach materiałów zastosowanych w odbudowanej kolumnadzie.

Jak czytamy w opisie zwycięskiej pracy konkursowej: „Centralną częścią założenia urbanistycznego jest Grób Nieznanego Żołnierza – przestrzeń zadumy i refleksji, której powinna towarzyszyć doniosła oprawa. Dlatego też parter sąsiadujących z nią skrzydeł pałacu stanowi przestrzeń ekspozycji historycznych piwnic”. W Pałacu Brühla autorzy pracy przyjęli zaś szereg odniesień do aranżacji wnętrz zaprojektowanych przez arch. Bohdana Pniewskiego i zrealizowanych przed wojną.

Grafika pokazująca jak będzie wyglądał Grób Nieznanego Żołnierza. Po lewej wizualizacja przedstawiająca Pałac Saski z dalszej perspektywy. z widokiem na jego kolumnadę z wyodrębnionym kolorystycznie Grobem Nieznanego Żołnierza. W tle drzewa Ogrodu Saskiego. Po placu na pierwszym planie przechadzają się ludzie. Po prawej zdjęcie prezentujące z bliska Grób Nieznanego Żołnierza z płonącym ogniem wewnątrz. W tle widoczna fontanna.
Koncepcja autorstwa WXCA Group sp. z o.o.

Projektanci w sposób bardzo klarowny rozmieścili poszczególne funkcje, tworząc spójny układ funkcjonalno-przestrzenny oraz prostą i czytelną komunikację, a przede wszystkim proponując rozwiązania adekwatne do rangi i lokalizacji obiektów. Na podkreślenie zasługuje propozycja maksymalnego „otwarcia” wewnętrznych przestrzeni, czyniąc je dostępnymi dla wszystkich.

Kolumnada z białego betonu i szkła

Zdobywca drugiego miejsca w konkursie - konsorcjum projektowe FS&P Arcus sp. z o.o. & K. Ingarden, J. Ewý Architekci sp. z o.o. & Asman Pieniężny Architekci sp. z o.o. - zaproponował, aby kolumnada Pałacu Saskiego pozostała nieodbudowana w swej środkowej części. Zabieg ten architekci uzasadniają w ten sposób: „[p]o analizach projektowych, uwzględniających wytyczne konkursowe i realność realizacyjną zdecydowano, że centralna cześć kolumnady nad Grobem Nieznanego Żołnierza zostanie wirtualnym śladem, tworząc wyrwę w tkance kolumnady, przypominającą o historii tego miejsca”. Pozostałe części kolumnady miałyby z kolei zostać odtworzone przy zastosowaniu białego betonu i szkła, które jeszcze wyraźniej podkreślałyby odrębność pomnika.

Koncepcja kolumnady Pałacu Saskiego bez odbudowanej środkowej części zgłoszona na konkurs na odbudowę Pałacu Saskiego. W tle zieleń Ogrodu Saskiego, po placu przed budynkiem przechadzają się ludzie.
Koncepcja autorstwa FS&P Arcus sp. z o.o. & K. Ingarden, J. Ewý Architekci sp. z o.o. & Asman Pieniężny Architekci sp. z o.o.

W koncepcji tej przedstawiono również rozwiązania dotyczące wpisanych do rejestru zabytków, zachowanych reliktów piwnic Pałacu Saskiego. Część z nich zostałaby wyeksponowana, a tam, gdzie to możliwe, zaproponowano zaaranżowanie ścieżek dla zwiedzających.

Pałac Saski z drewna

Czas przyjrzeć się koncepcji przedstawionej przez biuro LAN & P2PA sp. z o.o., które w konkursie zajęło trzecie miejsce. Projektanci tego biura duży nacisk położyli na kwestie związane ze zmianami klimatycznymi oraz zrównoważonym rozwojem, co wyrazili w swoim projekcie proponując użycie drewna jako głównego materiału budowlanego.

Po lewej widok na salę koncertową wykonaną z drewna koloru białego, duża liczba okien. Na zdjęciu znajdują się składane fotele oraz instrumenty muzyczne na podeście scenicznym. Po prawej wizualizacja holu, w podłodze znajduje się duży prostokątny otwór umożliwiający widok na zabytkowe pozostałości piwnic Pałacu Saskiego - wokół zabezpieczone szklaną barierką. Widoczne materiały drewniane.
Koncepcja autorstwa LAN & P2PA sp. z o.o. przygotowana na konkurs na odbudowę Pałacu Saskiego

Interesującym rozwiązaniem jest również zaproponowane w projekcie wyodrębnienie Grobu Nieznanego Żołnierza. Jego obecny kształt miałby się wyróżniać na tle pałacowej kolumnady wykonanej m.in. z metalowej siatki.

Nadwieszona kolumnada

Myślą przewodnią koncepcji przedstawionej przez biuro Piotr Płaskowicki Architekt, która w konkursie otrzymała wyróżnienie, jest „kreowanie reprezentacyjnych obiektów według materiałów historycznych oraz przestrzeni publicznej wokół nich, podkreślenie historii miejsca i jego znaczenia dla państwowości polskiej z ciągłą świadomością obecności Grobu Nieznanego Żołnierza i powagi strefy wokół tej budowli”. Klasycystyczna kolumnada w tym projekcie byłaby nadwieszona nad pomnikiem pamięci o poległych w obronie ojczyzny – „część istniejąca i odbudowywana kolumnady zostanie rozdzielona szczeliną, która będzie podkreślać odrębność obu części i intrygować obserwatora skłaniając go do zadawania pytań o historię tego miejsca”.

Widok na pawilon Becka, w tle dach Pałacu Brühla. Zapada zmrok, drzewa Ogrodu Saskiego w jesiennej szacie, liczne podświetlenia, zarówno budynku, jak i części ogrodowej.
Koncepcja autorstwa biura Piotr Płaskowicki Architekt

Autorzy pracy jako swoje motto przywołali wypowiedź prof. Stanisława Lorentza: „Budujemy i zbieramy, burzą nam i rabują, odbudowujemy i znowu zbieramy, znów nam burzą i kradną, i naszym obowiązkiem narodowym jest zawsze znowu odbudowywać i gromadzić bo inaczej przestaniemy istnieć”.

Przestrzeń nad Grobem Nieznanego Żołnierza

Wyróżnienie sąd konkursowy przyznał również pracowni projektowej AMC – Andrzej M. Chołdzyński sp. z o.o. – sp. komandytowej, która w swej koncepcji zaproponowała niepełną odbudowę kolumnady Pałacu Saskiego. Jej centralny fragment miałby pozostać bowiem nieodtworzony, aby zachować nienaruszalną formę, jaką Grób Nieznanego Żołnierza przyjął tuż po wojnie. Kolumnada miałaby zatem formę flankującą monument.

Wnętrze westybulu Pałacu Brühla. Wykonanie z materiałów kamiennych o wysokim połysku. Na szczycie schodów, na ścianie materiał nawiązujący stylistyką do produktów Spółdzielni Artystów "Ład".
Koncepcja autorstwa AMC – Andrzej M. Chołdzyński sp. z o.o. – sp. komandytowej

Architekci przewidzieli udostępnienie reliktów piwnic Pałacu Saskiego zwiedzającym – zarówno poprzez aranżację w ich przestrzeni wystaw, jak i zastosowanie przeszkleń w miejscu pałacowych posadzek, a nawet na zewnątrz - przed Grobem Nieznanego Żołnierza. Wnikliwie analizując wymagania konkursowe duży nacisk położyli także na „wierność oryginałowi w odbudowaniu barokowego Pałacu Brühla”, czego dopełnia odtworzenie wnętrza westybulu i głównej klatki schodowej dawnej siedziby Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

Dowiedz się więcej:

Wyniki konkursu na odbudowę Pałacu Saskiego

Publikacja ogłoszenia o konkursie na odbudowę Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla i kamienic przy ul. Królewskiej

Rusza konkurs architektoniczny

aktualności

Program 3. edycji Święta Ogrodu Saskiego

25 maja 2024 r., godz. 10.00-20.30, Ogród Saski w Warszawie Program ramowy: 10.00 – parada przez Ogród Saski – start ul. Niecała 14 (przy szkole podstawowej) 10.00-14.00 – warsztaty dla dzieci w wieku 5-12 lat związane z Pałacem i Ogrodem Saskim, w tym m.in. warsztaty sitodruku; lokalizacja: scena przy sadzawce 10.20-20.00 – retro stoiska w głównej alei Ogrodu Saskiego […]

Ścieżka edukacyjna „Wokół piwnic Pałaców Saskiego i Brühla”

Co kryje się za ogrodzeniem na pl. Piłsudskiego? Ciekawych historii tego miejsca zapraszamy na drugi sezon zwiedzania reliktów istniejącego tu jeszcze niecały wiek temu zespołu pałaców i kamienic. W tym roku – jak sugeruje zresztą nazwa „Wokół piwnic Pałaców Saskiego i Brühla” – ścieżka edukacyjna została poszerzona o nową przestrzeń. Oprócz reliktów Pałacu Saskiego zwiedzający […]

„Pałac wszystkich przyszłości” – spotkanie z twórcami podczas Warszawskich Targów Książki

Miejsce, od którego zaczyna się przygoda ze stolicą, nowoczesny hub kultury, centralny punkt miasta, słowem: pałac wszystkich przyszłości – tymi wszystkimi określeniami opisać można będzie gmachy powstałe w wyniku odbudowy zachodniej pierzei pl. marsz. J. Piłsudskiego w Warszawie. Najważniejszy punkt na Osi Saskiej łączącej Trakt Królewski i Stare Miasto z nowoczesnym centrum stolicy – centrum kultury, […]

Przed nami Święto Ogrodu Saskiego

Już w sobotę 25 maja 2024 r. od godz. 10 zapraszamy wszystkich, małych i dużych, miłośników rozrywki na świeżym powietrzu na 3. edycję Święta Ogrodu Saskiego. Alejki najstarszego w Polsce publicznego parku miejskiego wypełnią retro atrakcje i muzyka na żywo, a wieczorem parkiet nad sadzawką rozgrzeją przeboje sprzed wieku w wykonaniu Warszawskiej Orkiestry Sentymentalnej i […]

Pomnik księcia Józefa Poniatowskiego – nowa książka o historii symbolu

Pomnik księcia Józefa Poniatowskiego to jeden z najbardziej rozpoznawalnych monumentów w przestrzeni współczesnej Warszawy. Mniej znane są jednak jego zawiłe losy, które odzwierciedlają burzliwą historię Polski ostatnich stuleci. Nowa publikacja naukowa pt. „Golec rzymski w koszuli. Pomnik księcia Józefa Poniatowskiego w Warszawie” kreśli fascynujący portret arcydzieła Bertela Thorvaldsena, jednocześnie odkrywając nieznane karty jego historii. Ponad […]

Monitoring geodezyjny Grobu Nieznanego Żołnierza

Nie wszystkie prace związane z odbudową zachodniej pierzei pl. Piłsudskiego są tak widowiskowe, jak budowa zadaszenia nad wpisanymi do rejestru zabytków reliktami Pałacu Saskiego. Do takich działań, które są potrzebne podczas przygotowania inwestycji, choć większość postronnych ich nie dostrzeże, należy monitoring geodezyjny Grobu Nieznanego Żołnierza. Czym jest monitoring geodezyjny? Monitoring geodezyjny budynku to proces, który polega […]

Konferencja „Dziedzictwo kultury a proces inwestycyjny” w Katowicach

8 kwietnia 2024 r. w Muzeum Śląskim w Katowicach odbyła się konferencja naukowa pod tytułem „Dziedzictwo kultury a proces inwestycyjny”. Organizatorem wydarzenia było Centrum Badawcze Publicznego Prawa Konkurencji i Regulacji Sektorowych Uniwersytetu Śląskiego wspólnie z Muzeum Śląskim, Głównym Instytutem Górnictwa oraz Szkołą Główną Handlową. Celem konferencji było pochylenie się nad wpływem zabytków nieruchomych na aspekty […]

Zabytkowe mury Pałacu Saskiego zadaszone

W marcu 2024 r. zakończyły się prace związane z budową zadaszenia nad zabytkowymi piwnicami Pałacu Saskiego. Tym samym pozostałości pałacowych murów zyskały ochronę przed niekorzystnym wpływem opadów atmosferycznych na obszarze ponad 2100 m2. Dwie niezależne metalowe konstrukcje z pokryciem z membrany PVC wykonała firma Protan Elmark. Budowa zadaszenia nad reliktami Pałacu Saskiego Odsłonięte w ramach […]

Badania archeologiczne na terenie Pałacu Brühla – sezon 2023

Za nami pierwsze badania archeologiczne na terenie dawnego Pałacu Brühla. W ciągu pół roku prac znaleziono i zinwentaryzowano niemal 10 tysięcy obiektów pochodzących z różnych okresów funkcjonowania pałacu. Jednocześnie badania archeologiczne pozwoliły skonfrontować dane historyczne na temat planu Pałacu Brühla ze stanem faktycznym, odkrywając nieznane wcześniej losy tego miejsca. Choć prace objęły już obszar ponad […]
Pozostałości ceglanych murów Pałacu Saskiego oraz obok nowe bloki betonowe będące elementem konstrukcji zadaszenia reliktów. W tle dwa dźwigi - większy, żółty z wyższym wysięgnikiem po lewej stronie i mniejszy pomarańczowy po prawej. Za dźwigami po prawej stronie powstająca metalowa konstrukcja zadaszenia, po lewej za ogrodzeniem fragment Grobu Nieznanego Żołnierza.

Zadaszenie reliktów Pałacu Saskiego

Trwa budowa zadaszenia nad wpisanymi do rejestru zabytków reliktami piwnic Pałacu Saskiego. Powstające na łącznej powierzchni ponad 2100 m2 konstrukcje pozwolą ochronić zabytkowe mury przed negatywnym wpływem warunków atmosferycznych. Ze względu na szczególny charakter historycznej i reprezentacyjnej przestrzeni pl. Piłsudskiego oraz zapisy ustawy o odbudowie Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla i kamienic przy ul. Królewskiej, cały […]