Ruszają prace geologiczne na terenie odbudowy Pałaców Saskiego i Brühla
21 sierpnia 2026 r. ruszyły kolejne prace terenowe związane z odbudową Pałacu Saskiego i pozostałych budynków zachodniej pierzei Placu Piłsudskiego. Oprócz ekipy archeologów, prowadzącej badania skupione na obszarze dawnego Pałacu Brühla, na terenie odbudowy są już także geolodzy. Przy użyciu specjalistycznego sprzętu wykonają kilkadziesiąt otworów badawczych, przeprowadzą sondowania CPTu oraz próbne pompowania wody gruntowej w ramach badań hydrogeologicznych. Następnie prowadzone będą badania laboratoryjne pobranych w ramach prac terenowych próbek. Roboty i badania geologiczne to ważny element procesu odbudowy, ponieważ ich wyniki pozwolą określić warunki geologiczno-inżynierskie i hydrogeologiczne terenu, na którym przywracana jest przedwojenna zabudowa.
Prace geologiczne przed odbudową zachodniej pierzei Placu Piłsudskiego
Czy grunt pod odbudowywanym zespołem Pałaców Saskiego i Brühla oraz kamienic przy ul. Królewskiej jest wystarczająco trwały? Jakie warunki geologiczne i hydrogeologiczne charakteryzują to miejsce? Czy grunt zawiera zanieczyszczenia wymagające remediacji? Na te i inne pytania odpowiedź przyniosą wyniki rozpoczętych w drugiej połowie 2026 r. badań geologicznych, hydrogeologicznych i sozologicznych. W ciągu najbliższych miesięcy geolodzy badający teren odbudowy, ale także sąsiedniego Placu Piłsudskiego i Ogrodu Saskiego, rozpoznają warunki geologiczne, geotechniczne, hydrogeologiczne i środowiskowe terenu inwestycji. Tym samym specjaliści dostarczą danych do doboru odpowiedniego zabezpieczenia wykopu, na przykład w zakresie odwodnienia, na etapie budowy. Ponadto prace geologiczne pozwolą ocenić wahania położenia wód podziemnych, określić parametry filtracyjne gruntu, a także zidentyfikować miejsca i zakres występowania gruntów potencjalnie ekspansywnych (przede wszystkim bardzo problematycznych iłów).
Określenie warunków geologiczno-inżynierskich, jak również prognoza ich zmian, stanowi kluczowy aspekt inwestycji, która zakłada odbudowę historycznych gmachów w zewnętrznym kształcie z 31 sierpnia 1939 r., zgodnie z ustawą polskiego parlamentu (Dz.U. z 2024 r., poz. 578). Objęty ochroną konserwatorską obszar zachowanych pozostałości Pałacu Saskiego, podobnie jak i częściowo zrekonstruowany po II wojnie światowej Grób Nieznanego Żołnierza, zostaną wkomponowane w nowe konstrukcje budowlane. Ponadto na terenie inwestycji o łącznej powierzchni blisko 38 tysięcy metrów kwadratowych przewiduje się również budowę co najmniej dwóch kondygnacji podziemnych z przeznaczeniem zarówno na miejsca postoju pojazdów, jak i umieszczenie infrastruktury technicznej budynków. Pełna wiedza o tym, co znajduje się głęboko pod powierzchnią terenu, jest zatem konieczna dla prawidłowego przeprowadzenia kolejnych etapów procesu inwestycyjnego. Realizacja badań odbywa się w oparciu o uzyskane decyzje organów właściwych dla przedmiotowej sprawy, czyli Wojewody Mazowieckiego, Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz Prezydenta m.st. Warszawy. Po zakończeniu prac terenowych i laboratoryjnych zostaną opracowane, a następnie zatwierdzone decyzją administracyjną: dokumentacja geologiczno-inżynierska oraz dokumentacja hydrogeologiczna. Projektowany obiekt będzie zaliczony do najtrudniejszej III kategorii geotechnicznej.
Zakres badań geologicznych na terenie odbudowywanych pałaców
Wykonawca badań, posiadająca przeszło 35-letnie doświadczenie w obszarze analizy gruntów firma Geotest sp. z o.o., rozpocznie prace od wywiercenia 60 otworów badawczych o głębokości od 12 do 30 metrów. Zgodnie z opracowanym harmonogramem każdy z takich otworów powstanie w ciągu 1-3 dni w zależności od warunków gruntowych oraz uwarunkowań realizacyjnych otworu. Następnie wykonawca dokona niezbędnych pomiarów i przywróci stan wyjściowy likwidując kolejne otwory geologiczno-inżynierskie. Ostatni z etapów nie dotyczy jednak wszystkich otworów badawczych: osiem z nich wytypowano bowiem do wykonania zabudowy piezometrów. Innymi słowy w pozostawionych otworach pojawią się konstrukcje osłonowe, które umożliwią stałe monitorowanie wód podziemnych na dnie otworu na dalszych etapach realizacji inwestycji.
Do zadań stojących przed geologami należy również wykonanie 24 sondowań statycznych sondą CPTu. Metoda ta polega na umieszczeniu w podłożu stożka pomiarowego, czyli urządzenia, które mierzy opór oraz tarcie boczne. W ten sposób określone zostaną parametry wytrzymałościowe gruntu. Metoda z użyciem sondy jest mniej inwazyjna i szybsza w realizacji niż klasyczne wiercenie, ale nie pozwala na pozyskanie próbek gruntu niższych warstw do dalszych badań. W efekcie równolegle zastosowane zostaną obydwie uzupełaniające się techniki badań, co pozwoli na pozyskanie wszystkich potrzebnych danych i pełen obraz warunków geologicznych w tym miejscu.
W ramach tych samych prac zaplanowano również przeprowadzenie 4 próbnych pompowań wody na co najmniej dwóch stopniach dynamicznych. Ten rodzaj terenowego badania hydrogeologicznego pozwala z kolei określić zasoby eksploatacyjne wody w danym miejscu, współczynnik filtracji oraz przewodność nośną i odsączalność. Komplet takich informacji jest niezbędny m.in. dla prawidłowego zaprojektowania całego kompleksu Pałaców Saskiego i Brühla oraz kamienic przy ul. Królewskiej.
Jakie prace toczą się obecnie przy odbudowie Pałaców Saskiego i Brühla?
Rozpoczynające się badania geologiczne potrwają do połowy października i będą prowadzone równolegle z trwającymi od marca pracami archeologicznymi. Część terenu objętego pracami geologicznymi – przede wszystkim pozostałości głównego korpusu Pałacu Brühla, przyległego pawilonu reprezentacyjnego oraz tzw. Ogrodu Becka – archeolodzy badają po raz pierwszy od momentu zburzenia. Odsłaniane relikty w postaci licznych oryginalnych fragmentów zabudowy, nieujętych na żadnych dostępnych fotografiach, nie pozostawiają złudzeń, że badania te są konieczne dla wiernego odtworzenia zewnętrznego kształtu budynków.
Znaleziska takie jak fragmenty kasetonów czy okładzin elewacji charakteryzujących się detalem architektonicznym w postaci np. kanelowania przekładają się na konieczność rozwinięcia działań w obszarze dokumentacji cyfrowej. Mowa o opracowanym początkowo wyłącznie na podstawie archiwalnych fotografii, map, planów i dokumentów modelu przestrzennym (GIS) przywracanej zabudowy, który architekci spółki Pałac Saski sukcesywnie uzupełniają kolejnymi danymi. Najnowsze informacje pochodzące właśnie z archeologicznego wykopu niejednokrotnie okazują się kluczowe dla ustalenia projektowanego obrysu granic poszczególnych budynków czy choćby określenia, jaką strukturę będzie miała odtwarzana elewacja.
