Monitoring geodezyjny podczas odbudowy Pałaców Saskiego i Brühla

Na stołecznym Placu Piłsudskiego w czerwcu 2026 r. pojawił się nowy system monitoringu obiektów zabytkowych znajdujących się na terenie odbudowy Pałaców Saskiego i Brühla. Trudne do dostrzeżenia gołym okiem elementy, takie jak repery geodezyjne czy folie dalmiercze, pozwalają na bieżąco kontrolować ewentualne zmiany w zabytkowej strukturze podczas prowadzonych w sąsiedztwie prac archeologicznych. Monitoring geodezyjny będzie wykorzystywany również w kolejnych etapach inwestycji: podczas prac konserwatorskich, a docelowo także budowlanych.

Badania archeologiczne wokół zabytkowej materii

Na terenie Pałacu Brühla od marca 2026 r. trwa kolejny etap badań archeologicznych. To część złożonego procesu odbudowy zachodniej pierzei Placu Piłsudskiego, o którym warto pamiętać, iż na mocy decyzji z 1 lipca 1965 r. widnieje w rejestrze zabytków jako historyczny układ urbanistyczny.

Każdego dnia archeolodzy eksplorujący teren od strony ul. Wierzbowej w kierunku ul. Królewskiej stopniowo zbliżają się do kolejnych miejsc objętych ochroną, w tym częściowo zachowanych pozostałości murów Pałacu Saskiego. W sąsiedztwie znajduje się także Grób Nieznanego Żołnierza. Zlokalizowany pod arkadami jedynej częściowo zachowanej, a częściowo zrekonstruowanej po II wojnie światowej pozostałości pałacowej kolumnady obiekt również widnieje w rejestrze zabytków.

Realizacja prac archeologicznych, konserwatorskich, a następnie budowlanych w miejscu o tak dużym zagęszczeniu zabytkowej materii wymaga szeregu działań zabezpieczających. Ich celem jest ochrona materialnego dziedzictwa oraz bieżąca kontrola wpływu prowadzonych prac na historyczną tkankę.

Pomiar geodezyjny przy odbudowie Pałacu Saskiego

Jedną z pierwszych tego typu operacji, przeprowadzonych już w lipcu 2022 r., jeszcze przed odsłonięciem pozostałości zabudowy Pałacu Saskiego, był monitoring geodezyjny Grobu Nieznanego Żołnierza. Obecnie rozwiązanie to zostało rozszerzone i objęło swoim zasięgiem również relikty Pałacu Saskiego.

Co wchodzi w skład nowego układu pomiarowego? Przy Grobie Nieznanego Żołnierza pojawiły się cztery kolejne folie dalmiercze o wymiarach 6 × 6 cm. W przypadku pozostałości zabytkowych murów konieczne było jednak zastosowanie innego rodzaju znaków geodezyjnych. Mowa o zestawie 14 reperów geodezyjnych, przypominających gwoździe lub wkręty o długości 20 cm i średnicy 20 mm. Geodeci zamontowali je bezpośrednio w murach reliktów, przy minimalnej ingerencji w zabytkową substancję.

Tak przygotowana sieć pomiarowa umożliwi stałą kontrolę ewentualnych przemieszczeń pionowych i poziomych monitorowanych obiektów. Pozwoli także na szybkie wykrywanie potencjalnych zagrożeń dla ich konstrukcji oraz adekwatne reagowanie, na przykład poprzez czasowe wstrzymanie prac ziemnych. Jak wynika z analizy dotychczasowych pomiarów, prowadzone prace archeologiczne nie mają wpływu na monitorowane obiekty. Wszystkie działania związane z monitoringiem geodezyjnym Pałac Saski sp. z o.o. realizuje w oparciu o decyzje wydane przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.