Kontrast
Czcionka
aktualności

Wernisaż wystawy „Przywracamy Serce Niepodległej” w Krakowie

11 sierpnia w Krakowie, na Dziedzińcu Bastionu pod Kopcem Kościuszki, miała miejsce inauguracja wystawy „Przywracamy Serce Niepodległej”. Wydarzenie było świetną okazją do pogłębienia wiedzy o losach Pałacu Saskiego i Pałacu Brühla w oparciu o wątki poruszone przez znawców historii i architektury.

Plakat przedstawiający pomnika Księcia Józefa Poniatowskiego na koniu przed kolumnadą Pałacu Saskiego od strony placu. Na dole logotypy: Pałac Saski, Ośrodek Badań nad Pamięcią Zbiorową i Studiów Muzealnych oraz Komitet Kopca Kościuszki w Krakowie. Treść plakatu: [Wernisaż wystawy "Przywracamy serce Niepodległej" wraz z dyskusją o historii Pałacu Saskiego. 11.08.2022 godz. 16:00, Dziedziniec Bastionu pod Kopcem Kościuszki w Krakowie. Uczestnicy dyskusji: dr hab. prof. nadzw. Mieczysław Rokosz, prof. dr hab. Janusz Odziemkowski, dr hab. prof. UŁ Tadeusz Bernatowicz, prowadzenie: dr hab. prof. UAM Bartosz Korzeniewski. Wstęp wolny.]

W towarzyszącej wernisażowi dyskusji na temat dziejów tych dwóch budowli, będących świadkami jednych z najważniejszych zdarzeń w historii Rzeczpospolitej, udział wzięli:

- prof. dr hab. Janusz Józef Odziemkowski – historyk, profesor nauk humanistycznych, wykładowca Akademii Sztuki Wojennej i UKSW w Warszawie, specjalizuje się w historii powszechnej oraz historii Polski XIX i XX wieku, historii politycznej, tematyce społeczeństwa polskiego XIX stulecia, a także historii wojskowości i konfliktów zbrojnych,

- dr hab. Tadeusz Bernatowicz – profesor Uniwersytetu Łódzkiego, historyk sztuki, wykładowca akademicki, członek Polskiego Komitetu Narodowego ICOMOS, w swoich badaniach skupia się między innymi na zagadnieniach związanych z mecenatem magnackim XVI-XVIII wieku, architekturą Warszawy i Saksonii, czy też sztuką nowożytną na ziemiach Wielkiego Księstwa Litewskiego,

- dr hab. Mieczysław Rokosz – historyk, pracownik naukowy Uniwersytetu Jagiellońskiego, prezes Komitetu Kopca Kościuszki, specjalista w dziedzinie geografii historycznej, działa na rzecz ochrony zabytków i przyrody.

Panel dyskusyjny poprowadził dr hab. Bartosz Korzeniewski, profesor UAM filozof i kulturoznawca zajmujący się między innymi zagadnieniem pamięci zbiorowej czy polityką historyczną Polski i Niemiec. Wydarzenie zorganizowano we współpracy z Ośrodkiem Badań nad Pamięcią Zbiorową i Studiów Muzealnych oraz Komitetem Kopca Kościuszki.

Wystawa tablic ekspozycyjnych z historycznymi zdjęciami oraz tekstami, na pierwszym planie tematyka rekonstrukcji i odbudów na świecie.
Wystawa "Przywracamy Serce Niepodległej". Fot. mat. własne

Architektura Pałacu Saskiego

Podczas dyskusji prof. Tadeusz Bernatowicz przedstawił architektoniczną historię Pałacu Saskiego, którego początki sięgają II połowy XVII wieku, gdy swoją rezydencję na tym terenie wzniósł Jan Andrzej Morsztyn. Od tego czasu budynek wielokrotnie zmieniał swoje funkcje oraz wygląd, aż w XVIII wieku stał się symbolem dziedzictwa architektonicznego i kulturalnego epoki saskiej. Profesor wskazał również przyczyny największej jego metamorfozy, czyli przebudowy barokowej rezydencji na klasycystyczny pałac z charakterystyczną kolumnadą, którą pamiętamy z przedwojennych fotografii. Potrzeba przekształcenia architektonicznego i urbanistycznego tej części Warszawy wynikała bowiem z jednej strony z konieczności połączenia ciągu komunikacyjnego między placem Saskim a Ogrodem Saskim, a z drugiej nadania odpowiedniej, monumentalnej oprawy już wówczas chyba najważniejszemu w mieście placowi.

Tajne biura

Dzieje Pałacu w okresie dwudziestolecia międzywojennego przybliżył uczestnikom wernisażu prof. Janusz Odziemkowski, który przypomniał, że budynek przejęto z rąk niemieckiego wojska już w pierwszych dniach listopada 1918 roku. Szybko podjęto decyzję, że swoją siedzibę będzie w nim miał Sztab Generalny Wojska Polskiego, a z czasem umiejscowiono tu też biura Oddziału II, czyli polskiego wywiadu. To właśnie w Pałacu Saskim pracowano nad bolszewickimi szyfrogramami, co miało nieoceniony wpływ na przebieg wojny polsko-bolszewickiej, a szczególnie Bitwy Warszawskiej. Tutaj też Marian Rejewski, Jerzy Różycki i Henryk Zygalski po raz pierwszy złamali szyfr niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma.

Miejsce pamięci

Na aspekt obecności Pałacu Saskiego w pamięci zbiorowej polskiego społeczeństwa zwrócił uwagę prof. Bartosz Korzeniewski, który przypomniał o jego zasłużonych mieszkańcach – marszałku Józefie Piłsudskim oraz Fryderyku Chopinie. Prof. Mieczysław Rokosz skupił z kolei uwagę słuchaczy na Grobie Nieznanego Żołnierza – miejscu czci wszystkich bezimiennych żołnierzy poległych w imię ojczyzny. Zburzenie otaczającego go Pałacu uznał za przejaw barbarzyństwa w niszczeniu zabytków Warszawy i spuścizny dziejowej Polski. W opinii profesora odbudowa zachodniej pierzei Placu Piłsudskiego stanowić będzie domknięcie procesu odbudowy Warszawy.

Wystawę w Krakowie można było zobaczyć do 20 września, później odwiedziła ona także Poznań (wystawa na przed Urzędem Wojewódzkim w dniach 13.10-14.11.2022, dyskusja w Muzeum Sztuk Użytkowych w Zamku Królewskim 13.10.2022) i Łódź (Biblioteka Uniwersytetu Łódzkiego, 15.11-16.12.2022). Kolejnym odsłonom również towarzyszyć będą eksperckie debaty, szczegóły wkrótce.

aktualności

Pałac Saski po sąsiedzku: udział w warszawskich wydarzeniach plenerowych

Choć kolejna, trzecia edycja Święta Ogrodu Saskiego przeszła już do historii, to nie jedyna okazja, by na świeżym powietrzu poczuć atmosferę lat 20. i 30. ubiegłego wieku. Także podczas dzielnicowych wydarzeń sąsiedzkich, które odbywają się w całej Warszawie, można zobaczyć, jak kiedyś wyglądało życie wokół Pałacu Saskiego, lub wziąć udział w tematycznych warsztatach edukacyjnych dla dzieci, […]

Ze Święta Ogrodu Saskiego relacja krótka

Święto Ogrodu Saskiego to wyjątkowe wydarzenie plenerowe w przestrzeni najstarszego w Polsce parku publicznego. 25 maja 2024 r. ogrodowe alejki oraz stołeczny plac Piłsudskiego po raz trzeci gościły dziesiątki tysięcy osób, które na jeden dzień miały okazję przenieść się w czasie do okresu międzywojnia. Parady zabytkowych aut i bicykli, występy brass bandów, orkiestr i grup […]

Program 3. edycji Święta Ogrodu Saskiego

25 maja 2024 r., godz. 10.00-20.30, Ogród Saski w Warszawie Program ramowy: 10.00 – parada przez Ogród Saski – start ul. Niecała 14 (przy szkole podstawowej) 10.00-14.00 – warsztaty dla dzieci w wieku 5-12 lat związane z Pałacem i Ogrodem Saskim, w tym m.in. warsztaty sitodruku; lokalizacja: scena przy sadzawce 10.20-20.00 – retro stoiska w głównej alei Ogrodu Saskiego […]

Ścieżka edukacyjna „Wokół piwnic Pałaców Saskiego i Brühla”

Co kryje się za ogrodzeniem na pl. Piłsudskiego? Ciekawych historii tego miejsca zapraszamy na drugi sezon zwiedzania reliktów istniejącego tu jeszcze niecały wiek temu zespołu pałaców i kamienic. W tym roku – jak sugeruje zresztą nazwa „Wokół piwnic Pałaców Saskiego i Brühla” – ścieżka edukacyjna została poszerzona o nową przestrzeń. Oprócz reliktów Pałacu Saskiego zwiedzający […]

„Pałac wszystkich przyszłości” – spotkanie z twórcami podczas Warszawskich Targów Książki

Miejsce, od którego zaczyna się przygoda ze stolicą, nowoczesny hub kultury, centralny punkt miasta, słowem: pałac wszystkich przyszłości – tymi wszystkimi określeniami opisać można będzie gmachy powstałe w wyniku odbudowy zachodniej pierzei pl. marsz. J. Piłsudskiego w Warszawie. Najważniejszy punkt na Osi Saskiej łączącej Trakt Królewski i Stare Miasto z nowoczesnym centrum stolicy – centrum kultury, […]

Przed nami Święto Ogrodu Saskiego

Już w sobotę 25 maja 2024 r. od godz. 10 zapraszamy wszystkich, małych i dużych, miłośników rozrywki na świeżym powietrzu na 3. edycję Święta Ogrodu Saskiego. Alejki najstarszego w Polsce publicznego parku miejskiego wypełnią retro atrakcje i muzyka na żywo, a wieczorem parkiet nad sadzawką rozgrzeją przeboje sprzed wieku w wykonaniu Warszawskiej Orkiestry Sentymentalnej i […]

Pomnik księcia Józefa Poniatowskiego – nowa książka o historii symbolu

Pomnik księcia Józefa Poniatowskiego to jeden z najbardziej rozpoznawalnych monumentów w przestrzeni współczesnej Warszawy. Mniej znane są jednak jego zawiłe losy, które odzwierciedlają burzliwą historię Polski ostatnich stuleci. Nowa publikacja naukowa pt. „Golec rzymski w koszuli. Pomnik księcia Józefa Poniatowskiego w Warszawie” kreśli fascynujący portret arcydzieła Bertela Thorvaldsena, jednocześnie odkrywając nieznane karty jego historii. Ponad […]

Monitoring geodezyjny Grobu Nieznanego Żołnierza

Nie wszystkie prace związane z odbudową zachodniej pierzei pl. Piłsudskiego są tak widowiskowe, jak budowa zadaszenia nad wpisanymi do rejestru zabytków reliktami Pałacu Saskiego. Do takich działań, które są potrzebne podczas przygotowania inwestycji, choć większość postronnych ich nie dostrzeże, należy monitoring geodezyjny Grobu Nieznanego Żołnierza. Czym jest monitoring geodezyjny? Monitoring geodezyjny budynku to proces, który polega […]

Konferencja „Dziedzictwo kultury a proces inwestycyjny” w Katowicach

8 kwietnia 2024 r. w Muzeum Śląskim w Katowicach odbyła się konferencja naukowa pod tytułem „Dziedzictwo kultury a proces inwestycyjny”. Organizatorem wydarzenia było Centrum Badawcze Publicznego Prawa Konkurencji i Regulacji Sektorowych Uniwersytetu Śląskiego wspólnie z Muzeum Śląskim, Głównym Instytutem Górnictwa oraz Szkołą Główną Handlową. Celem konferencji było pochylenie się nad wpływem zabytków nieruchomych na aspekty […]

Zabytkowe mury Pałacu Saskiego zadaszone

W marcu 2024 r. zakończyły się prace związane z budową zadaszenia nad zabytkowymi piwnicami Pałacu Saskiego. Tym samym pozostałości pałacowych murów zyskały ochronę przed niekorzystnym wpływem opadów atmosferycznych na obszarze ponad 2100 m2. Dwie niezależne metalowe konstrukcje z pokryciem z membrany PVC wykonała firma Protan Elmark. Budowa zadaszenia nad reliktami Pałacu Saskiego Odsłonięte w ramach […]