Kontrast
Czcionka
aktualności

Wernisaż wystawy „Przywracamy Serce Niepodległej” w Krakowie

11 sierpnia w Krakowie, na Dziedzińcu Bastionu pod Kopcem Kościuszki, miała miejsce inauguracja wystawy „Przywracamy Serce Niepodległej”. Wydarzenie było świetną okazją do pogłębienia wiedzy o losach Pałacu Saskiego i Pałacu Brühla w oparciu o wątki poruszone przez znawców historii i architektury.

Plakat przedstawiający pomnika Księcia Józefa Poniatowskiego na koniu przed kolumnadą Pałacu Saskiego od strony placu. Na dole logotypy: Pałac Saski, Ośrodek Badań nad Pamięcią Zbiorową i Studiów Muzealnych oraz Komitet Kopca Kościuszki w Krakowie. Treść plakatu: [Wernisaż wystawy "Przywracamy serce Niepodległej" wraz z dyskusją o historii Pałacu Saskiego. 11.08.2022 godz. 16:00, Dziedziniec Bastionu pod Kopcem Kościuszki w Krakowie. Uczestnicy dyskusji: dr hab. prof. nadzw. Mieczysław Rokosz, prof. dr hab. Janusz Odziemkowski, dr hab. prof. UŁ Tadeusz Bernatowicz, prowadzenie: dr hab. prof. UAM Bartosz Korzeniewski. Wstęp wolny.]

W towarzyszącej wernisażowi dyskusji na temat dziejów tych dwóch budowli, będących świadkami jednych z najważniejszych zdarzeń w historii Rzeczpospolitej, udział wzięli:

- prof. dr hab. Janusz Józef Odziemkowski – historyk, profesor nauk humanistycznych, wykładowca Akademii Sztuki Wojennej i UKSW w Warszawie, specjalizuje się w historii powszechnej oraz historii Polski XIX i XX wieku, historii politycznej, tematyce społeczeństwa polskiego XIX stulecia, a także historii wojskowości i konfliktów zbrojnych,

- dr hab. Tadeusz Bernatowicz – profesor Uniwersytetu Łódzkiego, historyk sztuki, wykładowca akademicki, członek Polskiego Komitetu Narodowego ICOMOS, w swoich badaniach skupia się między innymi na zagadnieniach związanych z mecenatem magnackim XVI-XVIII wieku, architekturą Warszawy i Saksonii, czy też sztuką nowożytną na ziemiach Wielkiego Księstwa Litewskiego,

- dr hab. Mieczysław Rokosz – historyk, pracownik naukowy Uniwersytetu Jagiellońskiego, prezes Komitetu Kopca Kościuszki, specjalista w dziedzinie geografii historycznej, działa na rzecz ochrony zabytków i przyrody.

Panel dyskusyjny poprowadził dr hab. Bartosz Korzeniewski, profesor UAM filozof i kulturoznawca zajmujący się między innymi zagadnieniem pamięci zbiorowej czy polityką historyczną Polski i Niemiec. Wydarzenie zorganizowano we współpracy z Ośrodkiem Badań nad Pamięcią Zbiorową i Studiów Muzealnych oraz Komitetem Kopca Kościuszki.

Wystawa tablic ekspozycyjnych z historycznymi zdjęciami oraz tekstami, na pierwszym planie tematyka rekonstrukcji i odbudów na świecie.
Wystawa "Przywracamy Serce Niepodległej". Fot. mat. własne

Architektura Pałacu Saskiego

Podczas dyskusji prof. Tadeusz Bernatowicz przedstawił architektoniczną historię Pałacu Saskiego, którego początki sięgają II połowy XVII wieku, gdy swoją rezydencję na tym terenie wzniósł Jan Andrzej Morsztyn. Od tego czasu budynek wielokrotnie zmieniał swoje funkcje oraz wygląd, aż w XVIII wieku stał się symbolem dziedzictwa architektonicznego i kulturalnego epoki saskiej. Profesor wskazał również przyczyny największej jego metamorfozy, czyli przebudowy barokowej rezydencji na klasycystyczny pałac z charakterystyczną kolumnadą, którą pamiętamy z przedwojennych fotografii. Potrzeba przekształcenia architektonicznego i urbanistycznego tej części Warszawy wynikała bowiem z jednej strony z konieczności połączenia ciągu komunikacyjnego między placem Saskim a Ogrodem Saskim, a z drugiej nadania odpowiedniej, monumentalnej oprawy już wówczas chyba najważniejszemu w mieście placowi.

Tajne biura

Dzieje Pałacu w okresie dwudziestolecia międzywojennego przybliżył uczestnikom wernisażu prof. Janusz Odziemkowski, który przypomniał, że budynek przejęto z rąk niemieckiego wojska już w pierwszych dniach listopada 1918 roku. Szybko podjęto decyzję, że swoją siedzibę będzie w nim miał Sztab Generalny Wojska Polskiego, a z czasem umiejscowiono tu też biura Oddziału II, czyli polskiego wywiadu. To właśnie w Pałacu Saskim pracowano nad bolszewickimi szyfrogramami, co miało nieoceniony wpływ na przebieg wojny polsko-bolszewickiej, a szczególnie Bitwy Warszawskiej. Tutaj też Marian Rejewski, Jerzy Różycki i Henryk Zygalski po raz pierwszy złamali szyfr niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma.

Miejsce pamięci

Na aspekt obecności Pałacu Saskiego w pamięci zbiorowej polskiego społeczeństwa zwrócił uwagę prof. Bartosz Korzeniewski, który przypomniał o jego zasłużonych mieszkańcach – marszałku Józefie Piłsudskim oraz Fryderyku Chopinie. Prof. Mieczysław Rokosz skupił z kolei uwagę słuchaczy na Grobie Nieznanego Żołnierza – miejscu czci wszystkich bezimiennych żołnierzy poległych w imię ojczyzny. Zburzenie otaczającego go Pałacu uznał za przejaw barbarzyństwa w niszczeniu zabytków Warszawy i spuścizny dziejowej Polski. W opinii profesora odbudowa zachodniej pierzei Placu Piłsudskiego stanowić będzie domknięcie procesu odbudowy Warszawy.

Wystawę w Krakowie można będzie zobaczyć do 20 września, później odwiedzi ona także Gdańsk (Muzeum II Wojny Światowej, 21.09-09.11.2022) i Poznań (Muzeum Narodowe, 10.11-12.12.2022). Kolejnym odsłonom również towarzyszyć będą eksperckie debaty, szczegóły wkrótce.

Aktualności

Badanie petrograficzne Grobu Nieznanego Żołnierza

26 września 2022 roku plac Piłsudskiego był świadkiem nietypowej sceny: na zlecenie spółki Pałac Saski sp. z o.o. pobrano fragmenty dwóch baz kolumn otaczających Grób Nieznanego Żołnierza. Próbki zostaną poddane badaniu petrograficznemu, czyli analizie kamienia, która ułatwi wierne odtworzenie kolumnady Pałacu Saskiego. W trosce o wierność rekonstrukcji zachodniej pierzei placu Piłsudskiego rozpoczęto badania nielicznie zachowanych kamiennych […]
Przebrani w stroje z dwudziestolecia międzywojennego panowie stoją z bicyklami na asfaltowym placu. W tle drzewa Ogrodu Saskiego.

I edycja Święta Ogrodu Saskiego za nami

Tętniący życiem Ogród Saski to widok, jaki podziwiać mogliśmy w minioną sobotę, 24 września, podczas Święta Ogrodu Saskiego. Tysiące uczestników wydarzenia dały się ponieść muzyce dawnych lat i wraz z artystami przebranymi w stroje z epoki przeniosły się do Warszawy okresu dwudziestolecia międzywojennego. W alejkach Ogrodu Saskiego W promieniach jesiennego słońca warszawiacy oraz odwiedzający stolicę […]

Święto Ogrodu Saskiego

Poczuj klimat 20-lecia międzywojennego! Pokazy mody retro, przejazdy zabytkowych aut i bicykli, koncerty oraz wiele innych atrakcji będzie czekać na publiczność już 24 września 2022 roku od godziny 12.00 podczas Święta Ogrodu Saskiego w Warszawie. Zapraszamy wszystkich serdecznie do wspólnego świętowania. Wstęp wolny! W sobotę Ogród Saski zostanie wypełniony muzyką takich zespołów jak AllDęte, Olek […]

Program Święta Ogrodu Saskiego:

Ogród Saski w Warszawie, 24.09.2022, 12:00 – 18:00 – wstęp wolny Program wydarzenia: 12:00     – Parada wykonawców w alejkach Ogrodu Saskiego 12:15     – ZPiT Warszawianka – spektakl „Miłość to Ja” cz. I – scena główna 12:20     – koncert Orkiestra AllDęte – namiot nr 10 13:00     – koncert Ferajna z Hoovera – scena główna […]

Powołano Radę Odbudowy Pałacu Saskiego

9 września 2022 roku powołano członków Rady Odbudowy Pałacu Saskiego, następnie odbyło się pierwsze posiedzenie organu. Powołania w imieniu ministra kultury i dziedzictwa narodowego wręczył dr Jarosław Sellin, wiceminister resortu kultury i generalny konserwator zabytków. Uroczystość powołania miała miejsce w Sali Senatorskiej Zamku Królewskiego w Warszawie, co symbolicznie nawiązuje do historii odbudowy siedziby królewskiej po […]

Pałac Saski w nowej serii filatelistycznej

Sylwetka Pałacu Saskiego i widok jego ruin zostały przypomniane w nowej serii filatelistycznej Poczty Polskiej o nazwie „Zniszczenia wojenne”. Kartka pocztowa z nadrukowanym znakiem opłaty została wprowadzona do obiegu 31 sierpnia 2022 roku. Na karcie zaprojektowanej przez Jarosława Ochendzana można zobaczyć zdjęcie lotnicze z 1945 roku, które przedstawia część placu Marszałka Józefa Piłsudskiego wraz ze […]

Archiwalne zdjęcia Osi Saskiej w Fotoplastikonie

Już od soboty 3 września na odwiedzających plac Marszałka Józefa Piłsudskiego czeka nowa atrakcja – fotoplastikon z historycznymi ujęciami Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla i Ogrodu Saskiego. Historyczne urządzenie z wizjerami do oglądania umieszczonych w środku fotografii w technice par stereoskopowych dającej wrażenie trójwymiarowości, znajduje się przed budynkiem Dowództwa Garnizonu Warszawa. Fotoplastikon, który cieszył się wielką […]

Wystawa #BezPrzedawNIEnia na pl. Piłsudskiego

2 września 2022 roku o godzinie 11:00 minister kultury i dziedzictwa narodowego prof. Piotr Gliński otworzył wystawę #BezPrzedawNIEnia, stanowiącą część obchodów 83. rocznicy wybuchu II wojny światowej. Zdjęcia przedstawiające skalę wojennych zniszczeń w Polsce można zobaczyć na ogrodzeniu, które wygradza teren prac ziemnych poprzedzających odbudowę zachodniej pierzei pl. marsz. Józefa Piłsudskiego. #BezPrzedawNIEnia to ogólnopolska kampania […]
Na obrazku widać Ogród Saski z fontanną. W tle widać Pałac Saski. W Ogrodzie znajdują się spacerowicze.

Spacery z przewodnikiem wokół Osi Saskiej

Wszystkich miłośników spędzania czasu na świeżym powietrzu serdecznie zapraszamy do udziału w darmowych spacerach tematycznych wokół Osi Saskiej. Przez najbliższe dwa miesiące po Ogrodzie Saskim i jego okolicy spacerowiczów zainteresowanych historią tego miejsca oprowadzać będzie warszawska przewodniczka Marta Gawryluk. We wrześniowe i październikowe poniedziałki atrybutem spacerujących będzie wózek dziecięcy – oferta kierowana jest do dorosłych […]

Koncert „W Saskim Ogrodzie koło fontanny”

W ostatnią sobotę lata każdy będzie mógł poczuć atmosferę przedwojennej Warszawy! Dziedziniec Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego zamieni się w parkiet rodem z międzywojnia – usłyszymy dawne przeboje w wykonaniu Jana Młynarskiego i jego Warszawskiego Combo Tanecznego oraz Warszawskiej Orkiestry Sentymentalnej. Bezpłatny koncert, przygotowany przez Pałac Saski sp. z o.o. przy wsparciu Biura Programu „Niepodległa”, […]