Nagroda KLIO dla publikacji z Pałacem Saskim w tle
Publikacja „Wspólne dziedzictwo polsko-saskie. Polonica w zbiorach rysunków architektonicznych z XVIII w. w Dreźnie” pod redakcją naukową profesorów Pawła Migasiewicza i Jakuba Sity otrzymała nagrodę KLIO w kategorii wydawniczej. Wyróżnione za jakość i formę wydawnictwo będące efektem współpracy Instytutu Sztuki PAN, Zamku Królewskiego w Warszawie, Instytutu Polonika oraz Pałac Saski sp. z o.o. ukazało się w lipcu 2025 r. i jest najobszerniejszym zbiorem planów architektonicznych z czasów saskich.
Publikacja o dawnych planach rozwoju Polski z nagrodą KLIO
Nagroda KLIO obchodzi w tym roku swoje 30-lecie, po raz przyznano ją bowiem w 1995 r. z inicjatywy Porozumienia Wydawców Książki Historycznej. To prestiżowe wyróżnienie stanowi dla autorów i redaktorów wydawnictw formę uznania za wybitny wkład w badania i popularyzację historii. Zgłoszone do nagrody publikacje – w tym roku aż 290 pozycji – jurorzy oceniają w pięciu kategoriach: autorskiej, monografii naukowej, edycji źródłowej, regionalia/varsaviana i wydawniczej. W ostatniej z nich nagrodę KLIO III stopnia jury postanowiło przyznać zbiorowi rysunków, które odzwierciedlają kreślone przez nadwornych architektów królów saskich wizje dotyczące rozwoju Polski.
„Wspólne dziedzictwo polsko-saskie”
Bogactwo drezdeńskich archiwów przywiodło polskich badaczy architektury i historii do zebrania oraz naukowego opracowania materiałów źródłowych dotyczących planów Augusta II i Augusta III wobec ziem polskich w XVIII w. Trwająca kilka lat praca profesorów Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk, dr. hab. Pawła Migasiewicza oraz dr. hab. Jakuba Sity, zaowocowała powstaniem obszernej publikacji naukowej „Wspólne dziedzictwo polsko-saskie. Polonica w zbiorach rysunków architektonicznych z XVIII w. w Dreźnie”. Jej trzy tomy zawierają zbiór uporządkowanych chronologiczno-tematycznie rysunków, noty katalogowe z częścią opisowo-analityczną oraz eseje na temat twórczości architektów i budowniczych w Polsce za panowania Sasów. To pierwszy i największy tego typu zbiór materiałów źródłowych, które do niedawna dostępne były wyłącznie dla badaczy eksplorujących archiwa stolicy Saksonii.
Pałac Saski – serce XVIII-wiecznego założenia urbanistycznego
Pośród zawartych w publikacji wielu przykładów rozwoju architektury na terenie dawnej Rzeczpospolitej najliczniej prezentują się te, które dotyczą Warszawy. Flagowym, jak dziś byśmy to nazwali, projektem królów Polski z dynastii Wettynów w stolicy była oczywiście Oś Saska. Ta pełna rozmachu koncepcja urbanistyczna nigdy nie została w pełni zrealizowana, niemniej niektóre z jej elementów są do dziś obecne w panoramie Warszawy. Najsłynniejszymi z nich są Ogród Saski, choć dziś już w innym stylu, oraz Pałac Saski będący efektem rozbudowy Pałacu Morsztyna, w kolejnym wieku ponownie przebudowany, a ostatecznie wysadzony w powietrze w 1944 r. Za stworzenie i realizację koncepcji Osi Saskiej odpowiedzialni byli drezdeńscy architekci, m.in. Daniel Pöppelman czy Joachim Daniel Jauch, których projekty dziś możemy oglądać w wyróżnionej nagrodą KLIO publikacji.
