Płaskorzeźby z Pałacu Brühla w zbiorach Muzeum Ziemi PAN
Muzeum Ziemi Polskiej Akademii Nauk wesprze proces odbudowy zachodniej pierzei pl. Piłsudskiego – 9 listopada 2022 r. podpisany został list intencyjny, w którym strony deklarują wolę współpracy. Będzie się ona opierać na wspólnych działaniach na rzecz promocji i upowszechniania nauki, ochrony dziedzictwa i odnowy zabytków, a także na prowadzeniu badań naukowych. Przedmiotem tych ostatnich będą między innymi, znajdujące się w zbiorach Muzeum Ziemi PAN, elementy dekoracji rzeźbiarskiej Pałacu Brühla w Warszawie.
Wysadzenie Pałacu Brühla przez wycofujące się wojska okupacyjne w grudniu 1944 r. obróciło gmach w perzynę. O dziwo hekatombę tę przetrwały fragmenty dekoracji rzeźbiarskiej fasady budynku. Największa część pozostałości piaskowcowych rzeźb, będących pierwotnie częścią dekoracji tympanonu Pałacu, jest dziś przechowywana w zbiorach Muzeum Ziemi PAN. 11 zachowanych elementów przed wojną tworzyło trójkątną, płaskorzeźbioną kompozycję z motywami batalistycznymi i symbolicznymi, zwieńczoną figurą rzymskiego wojownika. Wśród pozostałości po płaskorzeźbach rozpoznać można głowy lwa i orła, dekorację heraldyczną czy też panoplia. Tympanon liczył oryginalnie ponad 8 metrów długości, za okazałe należy uznać też jego relikty - każdy z nich mierzy około metra.
Płaskorzeźby trafiły na elewację frontową Pałacu w połowie lat 30. XX w. Wówczas miała miejsce przebudowa gmachu według planów Bohdana Pniewskiego. Architekt zdecydował o zastąpieniu dotychczasowej dekoracji gipsowej reliefami wykonanymi w piaskowcu szydłowieckim. Wydobyte z gruzów ocalałe rzeźby pierwotnie składowano w ogrodach Zamku Królewskiego. Na początku lat 50., po wcześniejszym zinwentaryzowaniu, trafiły do Muzeum Ziemi PAN, które mieści się w dawnej willi Bohdana Pniewskiego na warszawskim Solcu.
Osią działań zainicjowanych podpisaniem listu intencyjnego pomiędzy spółką celową Pałac Saski sp. z o.o. a Muzeum będą więc rzeźbiarskie ostańce Pałacu Brühla i zagadnienia rekonstrukcji kamiennej dekoracji fasady gmachu. O wynikach badań i dalszych działaniach będziemy informować wkrótce.
