Kontrast
Czcionka
aktualności

Konferencja „Obudować nieodbudowane” za nami

Odbudowa, rekonstrukcja zabytków i budowa obiektów w historyzującej formie to główne wątki, które przeplatały się w wystąpieniach naukowców podczas konferencji „Odbudować nieodbudowane. Problematyka odbudowy i rekonstrukcji w świetle współczesnych wyzwań”. Jeden z paneli dyskusyjnych poświęcony był wartościom płynącym z odbudowy i odbudowie wartości, gdzie za przykład posłużyły Pałace Saski i Brühla. Wydarzenie odbyło się w dniach 20-21 września 2023 r. w siedzibie Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.

Potrzeba odbudowy

Ochrona materialnego dziedzictwa kulturowego to jeden z obszarów działalności człowieka, który w dzisiejszych czasach wydaje się oczywistą powinnością, której wypełnienie wymaga jednak sprostania wielu wyzwaniom. Szczególne zagrożenie stanowią katastrofy naturalne oraz konflikty zbrojne, prowadzące niejednokrotnie do poważnych lub całkowitych zniszczeń obiektów o wyjątkowej wartości, często istotnych dla historii lokalnej społeczności, narodu albo całej ludzkości. Wśród wspomnianych grup rodzi się wówczas chęć powrotu do stanu sprzed kataklizmu czy wojny i przywrócenia tego, co zostało utracone. Wynikająca z takich przesłanek decyzja o odbudowie niesie ze sobą potrzebę dyskusji w gronie specjalistów w dziedzinie m.in. architektury, sztuki i historii, których wiedza i doświadczenie zapewnią prawidłowe przeprowadzenie procesu odtworzenia zniszczonego obiektu. Taka dyskusja odbyła się także w związku z odbudową zachodniej pierzei pl. Piłsudskiego w Warszawie, zniszczonej w czasie II wojny światowej, w znacznej mierze w wyniku przeprowadzonej przez Niemców celowej akcji wyburzania polskiej stolicy.

Prezes Jan Kowalski otwiera konferencję Odbudować nieodbudowane. W tle ekran z tytułem konferencji.
Prezes Pałac Saski sp. z o.o. Jan Edmund Kowalski na otwarciu konferencji „Odbudować nieodbudowane”, 2023. Fot. T. Tołłoczko

Międzynarodowa konferencja „Obudować nieodbudowane”

Podczas trwającej dwa dni konferencji, na którą można było się zarejestrować również w charakterze słuchacza, zapoznaliśmy się z wystąpieniami blisko 30 prelegentów. Pojawili się wśród nich przedstawiciele zarówno krajowych instytucji kultury oraz uczelni (m.in. Uniwersytet Gdański, Politechnika Łódzka, Instytut Sztuki PAN, Politechnika Warszawska, Muzeum Pałac Saski w Kutnie) jak i zagranicznych szkół wyższych (Narodowy Uniwersytet Gospodarki Miejskiej w Charkowie oraz Uniwersytet Wileński). Nie zabrakło również reprezentantów Rady m.st. Warszawy, Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Warszawie, a także spółki Pałac Saski sp. z o.o. i Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, które organizowały całe wydarzenie przy wsparciu Stowarzyszenia Architektów Polskich (SARP) i Narodowego Instytutu Konserwacji Zabytków.

Uczestnicy konferencji Odbudować nieodbudowane w sali Akademii Sztuk Pięknych. Jedna z osób stoi z mikrofonem i zadaje pytanie podczas debaty.
Dyskusja podczas konferencji „Odbudować nieodbudowane”, 2023. Fot. T. Tołłoczko

Prelegenci w swych wystąpieniach zwracali uwagę na najnowsze metody rekonstrukcji, zagadnienia dotyczące odbudowy obiektów historycznych na terenach miejskich osiedli oraz zwracali uwagę na różnicę między architekturą historyczną i historyzującą. Oprócz klasycznych zdjęć obiektów architektonicznych, przedstawiających ich stan przed oraz po odbudowie czy rekonstrukcji, mieliśmy również okazję obcować ze współczesną sztuką użytkową podczas prelekcji poświęconej plakatom w służbie odbudowy polskich miast i zabytków. Nowoczesnym motywem charakteryzowało się również wystąpienie dotyczące synagogi w Mogielnicy, które dotyczyło kwestii cyfrowej rekonstrukcji utraconego dziedzictwa.

Prezes Robert Bernisz prowadzi prezentację na temat odbudowy Pałacu Saskiego. Za nim w tle, na ekranie, archiwalne zdjęcie Pałacu Bruhla. Na pierwszym tle rzędy słuchających.
Wystąpienie Roberta Bernisza, członka zarządu Pałac Saski sp. z o.o., 2023. Fot. T. Tołłoczko

Pałac Saski, Pałac Brühla

Jeden z paneli dyskusyjnych podczas pierwszego dnia konferencji dotyczył wartości płynących z przywrócenia zachodniej pierzei pl. Piłsudskiego, czyli realizowanej obecnie inwestycji odbudowy Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla i kamienic przy ul. Królewskiej. W ramach tego panelu zarysowana została problematyka zarządzania procesem inwestycyjnym w kontekście odbudowy obiektu historycznego, a jej przykłady można było porównać na podstawie dwóch wystąpień dotyczących odbudowy dwóch różnych Pałaców Saskich: obecnie trwającej w Warszawie, oraz ukończonej kilka tygodniu temu w Kutnie. Paneliści przedstawili także zagadnienia związane z symboliką Grobu Nieznanego Żołnierza oraz partycypacją społeczną na przykładzie działalności stowarzyszenia Saski 2018. Mimo że do oddania odbudowanego Pałacu Saskiego do użytku potrzeba jeszcze trochę czasu (planowane zakończenie inwestycji w 2030 roku), to już w przerwach między kolejnymi panelami dyskusyjnymi konferencji jej uczestnicy mieli niecodzienną szansę zobaczyć odtworzony komputerowo gmach. Dzięki wyposażonym w technologię VR okularom każdy mógł na chwilę zasiąść na bryczce i okrążając plac Piłsudskiego podziwiać charakterystyczną kolumnadę Pałacu Saskiego w wirtualnej rzeczywistości.

Wszystkim obecnym dziękujemy za udział i zapraszamy do obejrzenia zdjęć z konferencji (Fot. T. Tołłoczko).

Plakat konferencji Odbudować Nieodbudowane przy wejściu do Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.
Dr Piotr Stasiak, wicedyrektor Muzeum Pałac Saski w Kutnie prezentuje historyczny plan Pałacu Saskiego w Kutnie.
Paulina Filas-Zając prowadzi prelekcję podczas konferencji Odbudować odbudowane. W tle ekran ze zdjęciem i cytatem Jana Zachwatowicza.
Stanowisko z okularami z wirtualnej rzeczywistości podczas konferencji. Parę osób siedzi w obrotowych fotelach z okularami, a stojąca kobieta pomaga dopasować okulary.
Maria Wardzyńska prezentuje prezentację na temat odbudowy Pałacu Saskiego. W tle ekran ze zniszczeniami Grobu Nieznanego Żołnierza.
Dominik Kacper Płaza prowadzi prelekcję podczas konferencji Odbudować nieodbudowane. Obok niego ekran ze zdjęciem rekonstrukcji grodziska w Tumie.
Mazowiecki wojewódzki konserwator zabytków prof. Jakub Lewicki prowadzi prelekcję przed salą pełną słuchaczy. Na ekranie obok niego zdjęcie zamku Humbolt Forum w Berlinie.
Kustosz Bożena Pysiewicz prowadzi prelekcję o plakatach w służbie odbudowy polskich miast i zabytków.
Prelekcja podczas konferencji Odbudować nieodbudowane w Warszawie. Prelegentka odwrócona w stronę ekranu, na którym pokazano przykłady wykorzystania sztucznej inteligencji w architekturze.

aktualności

Monitoring geodezyjny Grobu Nieznanego Żołnierza

Nie wszystkie prace związane z odbudową zachodniej pierzei pl. Piłsudskiego są tak widowiskowe, jak budowa zadaszenia nad wpisanymi do rejestru zabytków reliktami Pałacu Saskiego. Do takich działań, które są potrzebne podczas przygotowania inwestycji, choć większość postronnych ich nie dostrzeże, należy monitoring geodezyjny Grobu Nieznanego Żołnierza. Czym jest monitoring geodezyjny? Monitoring geodezyjny budynku to proces, który polega […]

Konferencja „Dziedzictwo kultury a proces inwestycyjny” w Katowicach

8 kwietnia 2024 r. w Muzeum Śląskim w Katowicach odbyła się konferencja naukowa pod tytułem „Dziedzictwo kultury a proces inwestycyjny”. Organizatorem wydarzenia było Centrum Badawcze Publicznego Prawa Konkurencji i Regulacji Sektorowych Uniwersytetu Śląskiego wspólnie z Muzeum Śląskim, Głównym Instytutem Górnictwa oraz Szkołą Główną Handlową. Celem konferencji było pochylenie się nad wpływem zabytków nieruchomych na aspekty […]

Zabytkowe mury Pałacu Saskiego zadaszone

W marcu 2024 r. zakończyły się prace związane z budową zadaszenia nad zabytkowymi piwnicami Pałacu Saskiego. Tym samym pozostałości pałacowych murów zyskały ochronę przed niekorzystnym wpływem opadów atmosferycznych na obszarze ponad 2100 m2. Dwie niezależne metalowe konstrukcje z pokryciem z membrany PVC wykonała firma Protan Elmark. Budowa zadaszenia nad reliktami Pałacu Saskiego Odsłonięte w ramach […]

Badania archeologiczne na terenie Pałacu Brühla – sezon 2023

Za nami pierwsze badania archeologiczne na terenie dawnego Pałacu Brühla. W ciągu pół roku prac znaleziono i zinwentaryzowano niemal 10 tysięcy obiektów pochodzących z różnych okresów funkcjonowania pałacu. Jednocześnie badania archeologiczne pozwoliły skonfrontować dane historyczne na temat planu Pałacu Brühla ze stanem faktycznym, odkrywając nieznane wcześniej losy tego miejsca. Choć prace objęły już obszar ponad […]
Pozostałości ceglanych murów Pałacu Saskiego oraz obok nowe bloki betonowe będące elementem konstrukcji zadaszenia reliktów. W tle dwa dźwigi - większy, żółty z wyższym wysięgnikiem po lewej stronie i mniejszy pomarańczowy po prawej. Za dźwigami po prawej stronie powstająca metalowa konstrukcja zadaszenia, po lewej za ogrodzeniem fragment Grobu Nieznanego Żołnierza.

Zadaszenie reliktów Pałacu Saskiego

Trwa budowa zadaszenia nad wpisanymi do rejestru zabytków reliktami piwnic Pałacu Saskiego. Powstające na łącznej powierzchni ponad 2100 m2 konstrukcje pozwolą ochronić zabytkowe mury przed negatywnym wpływem warunków atmosferycznych. Ze względu na szczególny charakter historycznej i reprezentacyjnej przestrzeni pl. Piłsudskiego oraz zapisy ustawy o odbudowie Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla i kamienic przy ul. Królewskiej, cały […]

Odbuduj z nami trzysta lat polskiej historii

Dzięki przysyłanym zdjęciom z domowych archiwów, Fototeka Pałacu Saskiego nieprzerwanie rozrasta się. Każde nowe ujęcie tego gmachu, jak i Pałacu Brühla i trzech kamienic przy ul. Królewskiej, które trafia do wspólnie tworzonego albumu, może pomóc w odbudowie. Więcej o celu Fototeki, odbudowy, jak i żmudnym procesie przywrócenia zachodniej pierzei pl. Piłsudskiego w Warszawie, opowiadają Mariusz […]
Wielokolorowa grafika, niebieskie cyfry "2024", białe "32" i napis "FINAŁ AUKCJE" (litery pomarańczowe, żółte i różowe" oraz czerwone serce z białym napisem "wielka orkiestra świątecznej pomocy"

Gramy z WOŚP: zwiedzanie piwnic Pałacu Saskiego

Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy gra już po raz 32. W tym roku wylicytować można również ekskluzywny spacer wokół piwnic Pałacu Saskiego. Zwycięzca licytacji wraz z osobą towarzyszącą będzie miał okazję zobaczyć z bliska historyczne mury i dowiedzieć się więcej o procesie odbudowy. Pałac Saski na aukcji WOŚP Kolejny finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy odbędzie się już […]

2023: podsumowanie działań Pałac Saski sp. z o.o.

Minęły dwa lata odkąd ruszyła inwestycja odbudowy Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla oraz trzech kamienic przy ul. Królewskiej w Warszawie, realizowana w oparciu o przyjętą przez Sejm i Senat ustawę z 11 sierpnia 2021 r. Po odsłonięciu reliktów piwnic Pałacu Saskiego przyszedł czas na archeologiczne eksploracje terenu Pałacu Brühla. Owocem pierwszego etapu badań na tym obszarze […]

Co o odbudowie Pałacu Saskiego sądzą Polacy?

Jeszcze przed powołaniem spółki odpowiedzialnej za odbudowę zachodniej pierzei pl. Piłsudskiego przeprowadzono ogólnopolskie badania społeczne na temat świadomości i poglądów związanych z historią i odbudową Pałacu Saskiego. Podobne sondaże zrealizowano ponownie z końcem roku 2022 i 2023, a ich celem było rozpoznanie ewentualnych zmian w postrzeganiu inwestycji odbudowy. Świadomość historyczna, jak i wiedza o odbudowie […]

Zabytki i zagadki archeologiczne z wykopalisk Pałacu Brühla

Już na samym początku prace archeologiczne na terenie dawnego kompleksu Pałacu Brühla przyniosły niespodziewane znaleziska, takie jak połowicznie zachowana rzeźba „Chwała”. Kolejne tygodnie i miesiące działań również nas nie rozczarowały. W toku prac znaleziono wiele mniejszych, ale równie ciekawych zabytków ruchomych, które odsłaniają przed nami kolejne karty historii tego miejsca. Z ziemi wyłoniono nawet istne […]