Konferencja „Obudować nieodbudowane” za nami

Odbudowa, rekonstrukcja zabytków i budowa obiektów w historyzującej formie to główne wątki, które przeplatały się w wystąpieniach naukowców podczas konferencji „Odbudować nieodbudowane. Problematyka odbudowy i rekonstrukcji w świetle współczesnych wyzwań”. Jeden z paneli dyskusyjnych poświęcony był wartościom płynącym z odbudowy i odbudowie wartości, gdzie za przykład posłużyły Pałace Saski i Brühla. Wydarzenie odbyło się w dniach 20-21 września 2023 r. w siedzibie Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.

Potrzeba odbudowy

Ochrona materialnego dziedzictwa kulturowego to jeden z obszarów działalności człowieka, który w dzisiejszych czasach wydaje się oczywistą powinnością, której wypełnienie wymaga jednak sprostania wielu wyzwaniom. Szczególne zagrożenie stanowią katastrofy naturalne oraz konflikty zbrojne, prowadzące niejednokrotnie do poważnych lub całkowitych zniszczeń obiektów o wyjątkowej wartości, często istotnych dla historii lokalnej społeczności, narodu albo całej ludzkości. Wśród wspomnianych grup rodzi się wówczas chęć powrotu do stanu sprzed kataklizmu czy wojny i przywrócenia tego, co zostało utracone. Wynikająca z takich przesłanek decyzja o odbudowie niesie ze sobą potrzebę dyskusji w gronie specjalistów w dziedzinie m.in. architektury, sztuki i historii, których wiedza i doświadczenie zapewnią prawidłowe przeprowadzenie procesu odtworzenia zniszczonego obiektu. Taka dyskusja odbyła się także w związku z odbudową zachodniej pierzei pl. Piłsudskiego w Warszawie, zniszczonej w czasie II wojny światowej, w znacznej mierze w wyniku przeprowadzonej przez Niemców celowej akcji wyburzania polskiej stolicy.

Międzynarodowa konferencja „Obudować nieodbudowane”

Podczas trwającej dwa dni konferencji, na którą można było się zarejestrować również w charakterze słuchacza, zapoznaliśmy się z wystąpieniami blisko 30 prelegentów. Pojawili się wśród nich przedstawiciele zarówno krajowych instytucji kultury oraz uczelni (m.in. Uniwersytet Gdański, Politechnika Łódzka, Instytut Sztuki PAN, Politechnika Warszawska, Muzeum Pałac Saski w Kutnie) jak i zagranicznych szkół wyższych (Narodowy Uniwersytet Gospodarki Miejskiej w Charkowie oraz Uniwersytet Wileński). Nie zabrakło również reprezentantów Rady m.st. Warszawy, Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Warszawie, a także spółki Pałac Saski sp. z o.o. i Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, które organizowały całe wydarzenie przy wsparciu Stowarzyszenia Architektów Polskich (SARP) i Narodowego Instytutu Konserwacji Zabytków.

Prelegenci w swych wystąpieniach zwracali uwagę na najnowsze metody rekonstrukcji, zagadnienia dotyczące odbudowy obiektów historycznych na terenach miejskich osiedli oraz zwracali uwagę na różnicę między architekturą historyczną i historyzującą. Oprócz klasycznych zdjęć obiektów architektonicznych, przedstawiających ich stan przed oraz po odbudowie czy rekonstrukcji, mieliśmy również okazję obcować ze współczesną sztuką użytkową podczas prelekcji poświęconej plakatom w służbie odbudowy polskich miast i zabytków. Nowoczesnym motywem charakteryzowało się również wystąpienie dotyczące synagogi w Mogielnicy, które dotyczyło kwestii cyfrowej rekonstrukcji utraconego dziedzictwa.

Pałac Saski, Pałac Brühla

Jeden z paneli dyskusyjnych podczas pierwszego dnia konferencji dotyczył wartości płynących z przywrócenia zachodniej pierzei pl. Piłsudskiego, czyli realizowanej obecnie inwestycji odbudowy Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla i kamienic przy ul. Królewskiej. W ramach tego panelu zarysowana została problematyka zarządzania procesem inwestycyjnym w kontekście odbudowy obiektu historycznego, a jej przykłady można było porównać na podstawie dwóch wystąpień dotyczących odbudowy dwóch różnych Pałaców Saskich: obecnie trwającej w Warszawie, oraz ukończonej kilka tygodniu temu w Kutnie. Paneliści przedstawili także zagadnienia związane z symboliką Grobu Nieznanego Żołnierza oraz partycypacją społeczną na przykładzie działalności stowarzyszenia Saski 2018. Mimo że do oddania odbudowanego Pałacu Saskiego do użytku potrzeba jeszcze trochę czasu (planowane zakończenie inwestycji w 2030 roku), to już w przerwach między kolejnymi panelami dyskusyjnymi konferencji jej uczestnicy mieli niecodzienną szansę zobaczyć odtworzony komputerowo gmach. Dzięki wyposażonym w technologię VR okularom każdy mógł na chwilę zasiąść na bryczce i okrążając plac Piłsudskiego podziwiać charakterystyczną kolumnadę Pałacu Saskiego w wirtualnej rzeczywistości.

Wszystkim obecnym dziękujemy za udział i zapraszamy do obejrzenia zdjęć z konferencji (Fot. T. Tołłoczko).