Kontrast
Czcionka
aktualności

Pierwsze skarby pod Pałacem Brühla

Trwa drugi tydzień prac archeologicznych na terenie dawnego Pałacu Brühla. Każdego dnia archeolodzy podczas swych eksploracji odkrywają kolejne fragmenty bogatej, ale i burzliwej historii Warszawy. Wśród pierwszych znalezisk zidentyfikowano między innymi łuski nabojów typu Mauser, ale też i większe obiekty - prawdziwe skarby pod Pałacem Brühla - takie jak kamienne tablice czy nawet fragment rzeźby, której siostrzany pomnik alegoria „Chwały” – stoi w Ogrodzie Saskim.

Połowa niszy, czyli elementu architektonicznego Pałacu Bruhla.
Nisza popiersia, 13 lipca 2023 r. Fot. T. Tołłoczko

Archeolodzy na terenie Pałacu Brühla

Teren wokół wysadzonego w powietrze w 1944 r. w ramach akcji wyburzania Warszawy Pałacu Brühla został po II wojnie światowej uprzątnięty wyłącznie do poziomu gruntu, resztę gruzów wyrównano, a dominantą tutejszego krajobrazu stał się trawnik, z czasem porośnięty kilkoma drzewami i krzewami. Przez blisko 80 lat zagadką było, co skrywa większość tego obszaru, poza małym fragmentem jednej z oficyn (od strony Ogrodu Saskiego) przebadanym przez archeologów w 2006 roku. Z początkiem czerwca 2023 r. ruszyły prace w terenie mające na celu odkrycie tej tajemnicy – najpierw teren został wygrodzony, później sprawdzony przez saperów pod kątem obecności niewybuchów, a obecnie pracują tu archeolodzy. Liczący ponad 43 ary obszar przebadają do końca tego roku, lecz już teraz odkryli pierwsze skarby.

Połowicznie zachowana tablica kamienna z cyframi rzymskimi. Obiekt to jeden ze skarbów spod Pałacu Bruhla.
Tablica z cyframi rzymskimi, 13 lipca 2023 r. Fot. T. Tołłoczko

Pociski, tablice i piwnice

Podczas sprawdzania terenu saperzy natknęli się na kilka łusek nabojów do karabinu typu Mauser, pochodzących m.in. z Państwowej Fabryki Amunicji w Skarżysku Kamiennej oraz Fabryki Norblina w Warszawie. Znaleziska znajdowały się tuż pod powierzchnią trawy, podobnie jak metalowy fragment orzełka, pochodzący najprawdopodobniej z żołnierskiej czapki z okresu II wojny światowej. Do odkrycia kolejnych obiektów potrzebne były już koparki – pracujące pod ścisłym nadzorem archeologów – oraz siła ludzkich rąk i najbardziej powszechne na wykopaliskach narzędzia, czyli szpadel i szczotka. Na niedużej głębokości odsłonięto piwnice pałacu w narożniku ulic Fredry i Wierzbowej. Wśród tego, co skrywały, ciekawość wzbudza część bazy jednej z kolumn, tablica z rzymskimi cyframi, fragmenty zdobień elewacji oraz częściowo zachowana nisza popiersia, pochodząca najprawdopodobniej z frontowej elewacji.

Kamienna baza kolumny postawiona na rozkopanej ziemi. W tle koparka pracująca na terenie wykopalisk Pałacu Bruhla.
Baza jednej z kolumn, 13 lipca 2023 r. Fot. T. Tołłoczko

Odnaleziona rzeźba

13 lipca br. to, jak dotychczas, dzień największych odkryć. Poza wspomnianą już bazą kolumny i tablicą, archeolodzy podczas odkrywania kolejnych warstw kulturowych zaczęli stopniowo odsłaniać obiekt, którego nikt się tu nie spodziewał. Okazało się, że jedna z rzeźb zdobiących główną aleję Ogrodu Saskiego, będąca alegorią chwały, stoi całkiem niedaleko swej ukrytej tuż pod powierzchnią ziemi „siostry”. Znaleziona dolna część rzeźby, z podpisem „Chwała” na cokole, będzie teraz przedmiotem wnikliwej analizy, która pozwoli określić jej pochodzenie i rozstrzygnąć, czy jest to fragment rokokowego oryginału, czy XIX-wieczna lub też późniejsza rekonstrukcja. Od października ten artefakt można podziwiać na wystawie „Skarby Pałacu Brühla”, która znajduje się w przestrzeni placu Piłsudskiego.

Dwa zdjęcia rzeźb Chwała przedstawiających postać kobiety jako alegorię. Po lewej rzeźba z Ogrodu Saskiego, po prawej bardzo podobna rzeźba znaleziona na wykopaliskach Pałacu Bruhla.
Od lewej: rzeźba „Chwała” w Ogrodzie Saskim i rzeźba „Chwała” z terenu prac archeologicznych, 13 lipca 2023 r. Fot. T. Tołłoczko

aktualności

Pozostałości ceglanych murów Pałacu Saskiego oraz obok nowe bloki betonowe będące elementem konstrukcji zadaszenia reliktów. W tle dwa dźwigi - większy, żółty z wyższym wysięgnikiem po lewej stronie i mniejszy pomarańczowy po prawej. Za dźwigami po prawej stronie powstająca metalowa konstrukcja zadaszenia, po lewej za ogrodzeniem fragment Grobu Nieznanego Żołnierza.

Zadaszenie reliktów Pałacu Saskiego

Trwa budowa zadaszenia nad wpisanymi do rejestru zabytków reliktami piwnic Pałacu Saskiego. Powstające na łącznej powierzchni ponad 2100 m2 konstrukcje pozwolą ochronić zabytkowe mury przed negatywnym wpływem warunków atmosferycznych. Ze względu na szczególny charakter historycznej i reprezentacyjnej przestrzeni pl. Piłsudskiego oraz zapisy ustawy o odbudowie Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla i kamienic przy ul. Królewskiej, cały […]

Odbuduj z nami trzysta lat polskiej historii

Dzięki przysyłanym zdjęciom z domowych archiwów, Fototeka Pałacu Saskiego nieprzerwanie rozrasta się. Każde nowe ujęcie tego gmachu, jak i Pałacu Brühla i trzech kamienic przy ul. Królewskiej, które trafia do wspólnie tworzonego albumu, może pomóc w odbudowie. Więcej o celu Fototeki, odbudowy, jak i żmudnym procesie przywrócenia zachodniej pierzei pl. Piłsudskiego w Warszawie, opowiadają Mariusz […]
Wielokolorowa grafika, niebieskie cyfry "2024", białe "32" i napis "FINAŁ AUKCJE" (litery pomarańczowe, żółte i różowe" oraz czerwone serce z białym napisem "wielka orkiestra świątecznej pomocy"

Gramy z WOŚP: zwiedzanie piwnic Pałacu Saskiego

Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy gra już po raz 32. W tym roku wylicytować można również ekskluzywny spacer wokół piwnic Pałacu Saskiego. Zwycięzca licytacji wraz z osobą towarzyszącą będzie miał okazję zobaczyć z bliska historyczne mury i dowiedzieć się więcej o procesie odbudowy. Pałac Saski na aukcji WOŚP Kolejny finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy odbędzie się już […]

2023: podsumowanie działań Pałac Saski sp. z o.o.

Minęły dwa lata odkąd ruszyła inwestycja odbudowy Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla oraz trzech kamienic przy ul. Królewskiej w Warszawie, realizowana w oparciu o przyjętą przez Sejm i Senat ustawę z 11 sierpnia 2021 r. Po odsłonięciu reliktów piwnic Pałacu Saskiego przyszedł czas na archeologiczne eksploracje terenu Pałacu Brühla. Owocem pierwszego etapu badań na tym obszarze […]

Co o odbudowie Pałacu Saskiego sądzą Polacy?

Jeszcze przed powołaniem spółki odpowiedzialnej za odbudowę zachodniej pierzei pl. Piłsudskiego przeprowadzono ogólnopolskie badania społeczne na temat świadomości i poglądów związanych z historią i odbudową Pałacu Saskiego. Podobne sondaże zrealizowano ponownie z końcem roku 2022 i 2023, a ich celem było rozpoznanie ewentualnych zmian w postrzeganiu inwestycji odbudowy. Świadomość historyczna, jak i wiedza o odbudowie […]

Zabytki i zagadki archeologiczne z wykopalisk Pałacu Brühla

Już na samym początku prace archeologiczne na terenie dawnego kompleksu Pałacu Brühla przyniosły niespodziewane znaleziska, takie jak połowicznie zachowana rzeźba „Chwała”. Kolejne tygodnie i miesiące działań również nas nie rozczarowały. W toku prac znaleziono wiele mniejszych, ale równie ciekawych zabytków ruchomych, które odsłaniają przed nami kolejne karty historii tego miejsca. Z ziemi wyłoniono nawet istne […]
okładka cyklu filmów na temat Pałacu Saskiego i Pałacu Brühla. Na samym środku napis "FENOMEN" na beżowym tle.

Fenomen Pałaców Saskiego i Brühla – cykl na YouTube

Historię Pałaców Saskiego i Brühla nie sposób streścić w kilku słowach, ale można przybliżyć jej najciekawsze rozdziały w dwunastu krótkich filmach.  W cyklu „Fenomen”, który publikujemy co tydzień na naszym kanale YouTube, historycy, archeolodzy i znawcy architektury m.in. pasjonująco tłumaczą, jak kryptolodzy z Pałacu Saskiego pomogli pokonać III Rzeszę czy pokazują, jak jadano na królewskim dworze. […]

Broszura edukacyjna „Pałac Saski. Niezwykłe miejsce w niezwykłym mieście”

Do mazowieckich szkół dotarły już egzemplarze broszury edukacyjnej „Pałac Saski. Niezwykłe miejsce w niezwykłym mieście”. Przygotowany przez Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne materiał w przystępny i zwięzły sposób opisuje historię pałaców Saskiego i Brühla na tle historii Warszawy i kraju. Broszurę uzupełniają scenariusze lekcyjne, z których mogą skorzystać nauczyciele szkół podstawowych i ponadpodstawowych. Kolorowa publikacja zawiera […]
Na metalowym ogrodzenia dwie plansze z nadrukowanymi wizualizacjami: po lewej okrągła sala z fotelami wokół, po prawej widok z lotu ptaka na odbudowany zespół Pałaców Saskiego i Brühla oraz kamienic przy ul. Królewskiej w Warszawie. W tle za ogrodzeniem liściaste drzewa Ogrodu Saskiego w barwie żółtej i zielono-żółtej.

Wystawa: koncepcje odbudowy Pałacu Saskiego

Zakończony 12 października 2023 r. międzynarodowy konkurs architektoniczno-urbanistyczny zaowocował powstaniem pięciu koncepcji odbudowy Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla i kamienic przy ul. Królewskiej w Warszawie. Wszystkie prace laureatów – w tym zwycięską autorstwa WXCA Group sp. z o.o. – prezentujemy na wystawie w przestrzeni pl. Piłsudskiego. Wystawa prac konkursowych Wszystkich, którzy zastanawiają się, jak będzie wyglądał […]

Rusza Fototeka Pałacu Saskiego

Za nami szeroka analiza materiałów dotyczących Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla i kamienic przy ul. Królewskiej w archiwach krajowych i zagranicznych. Wierzymy jednak, że kluczowe fotografie Pałacu Saskiego i jego okolic sprzed 1945 roku znajdują się w domowych zbiorach. Jeśli masz prywatne zdjęcia serca Warszawy, podziel się nimi i odbuduj z nami trzysta lat polskiej historii. […]