Kadr Saski – nowy punkt widokowy na Placu Piłsudskiego w Warszawie
Jak Pałac Saski wpisze się w istniejący krajobraz? Aby to sprawdzić wystarczy odwiedzić stołeczny Plac marsz. J. Piłsudskiego, gdzie nieopodal budynku Dowództwa Garnizonu Warszawa można zobaczyć panoramę zachodniej pierzei placu. Platforma widokowa z frezowanym na przeźroczystej szybie obrysem Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla i sąsiednich kamienic pozwala wyobrazić sobie, jak odbudowywane budynki ponownie wkomponują się w otoczenie Grobu Nieznanego Żołnierza i Ogrodu Saskiego.
Jak odbudowujemy Pałace Saski i Brühla? Archiwalne kadry, archeologia i architektura
Jak najwierniejsza odbudowa zespołu pałaców i kamienic przy Placu Piłsudskiego to złożony i niestandardowy proces, w którym kluczowe znaczenie ma nie tylko wzniesienie murów, lecz przede wszystkim dokładne odtworzenie historycznej architektury sprzed wybuchu II wojny światowej, a dokładnie z dnia 31 sierpnia 1939 r. Jest to szczególne wyzwanie dla interdyscyplinarnego zespołu specjalistów wobec niemal całkowitego zniszczenia obiektów i utraty znacznej części materiałów źródłowych. Punktem wyjścia stała się kwerenda archiwalna w polskich i zagranicznych instytucjach. Wciąż prowadzona analiza zachowanych fotografii – kadrów istniejących przed 1945 r. budynków – planów i dokumentów umożliwiła opracowanie pierwszego przestrzennego modelu (GIS) odbudowy Pałaców Saskiego i Brühla oraz trzech kamienic przy ulicy Królewskiej.
Model GIS jest następnie weryfikowany i uzupełniany dzięki badaniom archeologicznym. Odsłaniane relikty architektury pozwalają korygować wymiary budynków, identyfikować zastosowane materiały oraz odtwarzać detale architektoniczne wraz z dekoracją rzeźbiarską, które nie zostały udokumentowane w zachowanych źródłach. Ostateczny kształt odbudowy będzie więc wynikiem m.in. połączenia wiedzy archiwalnej z odkryciami archeologicznymi, tworząc możliwie najwierniejszą rekonstrukcję zachodniej pierzei Placu Piłsudskiego. Niebawem do zasobu danych o historycznej odbudowie dołączą również wyniki planowanych badań geologicznych.
Platforma widokowa „Kadr Saski. Widok, który przywracamy”
W ramach wspomnianej kwerendy archiwalnej historycy, historycy sztuki i architekci przeanalizowali tysiące kadrów – fotografii, grafik czy rysunków przedstawiających Pałace Saski i Brühla oraz kamienice przy ul. Królewskiej. Wiele z nich stanowi zaplecze przestrzennego modelu (GIS) odbudowywanych budynków. Odwiedzając dziś Plac Piłsudskiego trudno nie zadać sobie pytania, jak ten zespół architektoniczny ponownie wpisze się w istniejący krajobraz z częściowo zrekonstruowanym po wojnie Grobem Nieznanego Żołnierza na tle Ogrodu Saskiego. Odpowiedź ułatwi ustawiona we wschodniej części placu platforma widokowa „Kadr Saski. Widok, który przywracamy”. Nowo ustawiony punkt widokowy pozwala uchwycić całą perspektywę odbudowy w docelowej przestrzeni, podobnie jak wykorzystywany przez architektów model GIS. Stając przed wyfrezowanym na bezbarwnej szybie obrysem historycznej zabudowy można zobaczyć, w które dokładnie miejsce powrócą odtwarzane budynki oraz jak wkomponują się w najbliższe otoczenie. Nowa atrakcja dzięki podświetleniu konturów budynków dostępna jest również po zmroku, dopełniając obrazu przywracanej zabudowy również w nocnej scenerii warszawskiego Śródmieścia.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Odbudowa Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla oraz kamienic przy ulicy Królewskiej – koszty przygotowania i realizacji inwestycji
